Ana Sayfa TARİH 16 Kasım 2026

Diriliş Fikriyatı’nın İnce Gülü: Sezai Karakoç

Seher yelinden kokusunu alan gül’e sevdalı bir ümmetin bu sevdası aynı zamanda gül ile özdeşleştirdiği sevgili Peygamberimize’dir. Sezai Karakoç, ‘Gül Muştusu’ şiiri ile her daim varlığı diri olan Peygamber’imizin gül bahçesi’nden gül tohumlarının yeniden yeryüzüne, yeni topraklara; aslında ‘gönüllere’ saçılmasını dilemektedir.

“…

Yetiş uluların imamı,

Yetiş toprağın yeniden doğuşuna

İnsanın yeniden

Dirilme süzülüşüne..

Yetiş bize kıyamet bildiricisi

Kıyametteki sevinç muştucusu

Yetiş kabaran yeni toprağa

Kur’an tohumunu ekmek için

Gül tohumlarını saç bize,

Gül bahçesi olan türbenden

Yetiş ayağının  tozu olduğumuz peygamber,

Yetiş her zaman diri olan varlığınla

Yetiş,yak lambamızı

Yetiş.. aydınlat karanlığımızı

Yetiş.. yeşillendir çöllerimizi

Yetiş.. dirilt insanlığımızı

Seni sevenin  ismiyle  yetiş bize

…

Yetiş Peygamber imdadı, yetiş!

Yetiş Allah’ın izniyle,

Yetiştir erlerini…

…

Gül diksinler diye yeni topraklarına

İnsanın  ta  gönlüne

Yetiştir erenlerini Allah’ım!

Amin.”

Sezai Karakoç, bir dua niteliğindeki bu şiiriyle, Peygamber’imizin gül bahçesinden saçılan gül tohumlarıyla yeni topraktan güller yetişmesini dilerken, peygamberin karanlığı aydınlatması için yetiş’mesi’ni; peygamber imdadıyla karanlığa ışık olacak yeni diriliş erlerinin de yetiştirilmesini ; – bu erlerin de adeta kervana katılarak yetişmesi’ni- murad etmiştir. Şair, insanın yeniden doğuşuna, yeniden dirilme süzülüşü’ne bir çağrı anlamında  yetiş’mesini istediği Peygamber’imizin aynı zamanda gönüllere Kur’an tohumunu ekerek, yeni diriliş erlerinin yetişmesini de sağlayacak olması’na dua etmektedir. Şiir, Allah’a yakarışla insanın ta gönlüne gül dikecek olan erenlerini yetiştirmesi’ne  dua’yla tamamlanmıştır. Bu güzelim şiirde, yetişme’nin  hem imdada yetişmek, hem yetecek güçte olmak, hem vaktinde yetişmek, hem büyüyüp gelişerek ortaya çıkmak, hem erişmek ile ilgili ‘manaları’ böylelikle adeta birbirinin içinde saklanarak ve birbirinin içinden süzülerek usta bir  kalem’in ve bir gönül er’inin ellerinden dizelere böylece dökülmüştür.

Sezai Karakoç, ilk gençlik yıllarından itibaren çevrelendiği dünya’yı,-ilini, yöresini, ülkesini, dünyada olup biteni- dert etmeye; sıkıntılar içindeki insanlığın derdiyle dertlenmeye başlamış; okumalarını, gözlemlerini, sorgulamalarını iç dünyasına taşıyıp sorularının cevaplarını, yaşamın anlamını, insan olabilmenin mana’sını bulmaya çalışmış; bir anlamda özüne, gönül alemi’ne doğru bir dönüş yolculuğuna çıkmıştır. İlk kavrayışlarıyla, filizlenen ilk düşünceleriyle birlikte gönül ve fikir dünyasının bileşkesinde biçimlenmeye başlayan diriliş fikriyatının izlerine o ilk gençlik yıllarındaki yazılarında da rastlamanın mümkün olduğu Karakoç’un, hem o günlerde, hem fikirlerinin olgunlaşmaya başladığı süreçte ve olgunlaştığı dönemde ona hep yarenlik eden ise kalem’i olmuştur. Şiirlerinde, düz yazılarında, köşe yazılarında, hikayelerinde, hemen tüm eserlerinde, fikir dünyası’nı, gönül dünyası’yla birlikte harmanlayarak yansıtabilmiş; kendisini okuyan, takip eden ve kendisinden feyz alanlara da bu bağlamda hitap edebilmiştir. Şairliği, yazarlığı, gazeteciliğiyle; yayıncılıktaki girişimciliği ile, siyasi ve/ veya düşünce akım’ı olarak diriliş fikrine dair öncülüğüyle,  mütefekkir oluşuyla yine sohbetleriyle çok yönlü bu güzel insan, iç dünyasında olgunlaştırdığı fikirleriyle en çok da yaşadığı dönem’i ve dünyanın içinde bulunduğu süreci geçmişten geleceğe uzanan bir sürekliliğin içinde -ve fakat değişim ve dönüşüm dinamiklerinin de eşlik ettiği bir tekamül yolculuğu anlamındaki sürekliliğin içinde- ‘yaşayan, diri bir kitap’ olarak kavradığı ‘Kur’an rehberliğinde’ okuyabilme bahtiyarlığına erişmiş ve bu kıymetli okumaları’nı, ‘diriliş fikriyatı çerçevesiyle’ yaşadığı ve gönül verdiği topraklardaki bizlerle paylaşmıştır. Hayatı boyunca gönül ve fikir dünyasında birlikte olgunlaştırarak edindiği ve yine ortaya koyduğu  diriliş şiar’ının, derin idraki’nin içinden süzülerek yansıtıldığı eserlerinde, insanı kendine getirmek üzere sarsıcı ve dikkat çekici ağırlıktaki vurguların, nev’i şahsına münhasır zarafetiyle umut  e muştuluk’la ilgili merhamet hırkası’nın içinde sunulabilmesi, hissiyatımız’a göre, üstad’ın incelikle bir gül’e sevdalanmasından ve deyim yerindeyse o gül kokusu’na çekilmesi’nden, gül rengine kendisinin de boyanmasındandır…

Yazımıza, vefatından bir yıl kadar önce (Kasım 2020),  Yedi İklim Dergisi’nin ‘Üstad Sezai Karakoç’a Armağan’ başlığıyla yayımladığı üçüncü özel sayısında yer alan makalelerin birkaçından yaptığımız alıntıya yer vererek devam edelim. Karataş, “Sezai Karakoç’u Yeniden Okumak” başlıklı  makalesinde,  Sezai Karakoç’un günlük yazılarının çoğunda, yazının içeriğine eskimeyen bir özellik katmaya özen gösterdiğinden bahsederken, bu yazılarda günün mühim meselelerine itibar edilmesinin söz konusu olduğuna dikkat çeker. Karataş, yine Karakoç’un eserlerinin hemen hepsinde insan olmaklığımız’ın temel kavramları’na yeni bakışlarla ışık tutulmakta olduğunu belirtir. Bu temel kavramlar, Karakoç için sadece  düşünme’nin ( felsefe’nin) değil; inanç ve ülkü( ideal)’nün esası olan kavramlardır. Karataş, Karakoç’un düşünce yazılarında sıklıkla “kısa, çarpıcı, manası geniş ve derin sözlerin” yer aldığını da dile getirir; bu sözler, eskilerin hikmet dediği türden özdeyişler’dir. Karakoç’un dünyanın dört bir yanında İslam toplumunu oluşturma umudu bulunan halklara “gök medeniyetinin son çocukları” deyişi, Karataş’a göre içinde bulunduğumuz şartlara bakıldığında ziyadesiyle etkileyicidir ( Karataş, 2020: 53- 55). İ.Emre ise, “Yeni Bir Ontolojik Zemin: Sezai Karakoç” başlıklı makalesinde “Karakoç’u özel kılan’ın sadece içine doğduğu dünyanın ve içinden geçtiği çağın gramerini layıkıyla kavraması ve kurduğu dil ile yeniden anlamlandırmaya gayret etmesinin değil, aynı zamanda çağın bütün kötücül yüklemelerine, iyiyi geriletme çabalarına, her türden güncel tazyiklerine rağmen asla geri adım atmaması ve her daim kendine özgü numen çizgisini muhafaza etmiş olması” olduğunu vurgular. Emre, Karakoç’taki berraklığı ve sağlam duruşu, “inandığından asla taviz vermeyen içgüdüsüne ve İslam inancının bitimsiz menbaı’ndan düzenli su içmesine” bağlar. Yine Emre’nin üstad’ın fikir dünyasına dair şu tespiti dikkat çekici önemdedir:  “O’nu çağın büyük münevverlerinden yapan vasıfların başında da birkaç asırdır İslam Dünyasına  Batı tarafından yöneltilen tehditleri savuşturma, bertaraf etmek yerine o tehditleri Batı’yı da içeren kurtarma hamlelerine dönüştürmesi gelmektedir( Emre, 2020: 90-92).”Şüphesiz, Emre’nin vurguladığı, üstad’ın bu tehditlerin farkında olmaması ve savuşturulması gereği için çaba sarfedilmemesi hiç değildir; Karakoç’un fikri ve eylemi,  bu yapılırken; akl- ı selim üzerine hamleler ile doğu ile birlikte batı dünyasının kurtuluş’unu da  dert etmesi ile ilgili ve bu’nun diriliş fikriyatı ile mümkün olabilirliğine olan tam inancıdır. Hem doğu hem batı literatürüne edebi, siyasi, sosyal, kültürel, teolojik referanslar açısından hakim olan üstad; hem doğu hem batı dünyasındaki toplumsal çatışmaların ve/ veya  buhranların temelinde  sağlam İslami düsturlara, Kur’an temeline uzak ve yabancı kalma’nın olduğunu görmüştür. Bu durumun insanın varoluş onuruna binaen ancak bir yüzleşme, kendine gelme sonrası adeta bir süzülüşle gelen diriliş’le düzelebileceğine tam inancı , onu yaşamı boyunca diri tutmuş; bu fikriyatın eylem temelinde de hayata geçirilebilen pratiklerini sunmaya özellikle özen göstermiştir.

Diriliş fikrini bizlerin de benimsemesine vesile olmuş, bu fikriyata gönül vermiş  ve Diriliş Hareketi’nin de değerli bir mensubu Hasan Basri Canca, sohbetlerimizde yakından tanıdığı üstadın özellikle bütünü düşünen yüksek sorumluluk bilincine sık sık vurgu yapmıştır. Canca, 2023’de konuşmacı olarak katıldığı Sezai Karakoç’u Anma Konferansı’nda, Üstad’ın vefatından önce bir sohbetlerinde söylediği emanet niteliğinde bir sözü kendisinden müsaade  isteyerek not aldığını ve gerektiği zaman ve yerde bu’nu  iletmek üzere de kendisinden müsaade istediğini dile getirmişti. Söz konusu toplantıda bulunan bizler, hem  bu duygu yüklü paylaşımdan ve hem de  üstad’ın nakledilen o sözlerinden çok etkilenmiştik: “Türkiye’nin Dirilişi, İslam’ın Dirilişi, İslam’ın Dirilişi, İnsanlığın Dirilişi Olacaktır.” Bugün , dünyanın içinde bulunduğu hal ve şartlar içinde, Allah’ın izniyle Türkiye’nin kendi bünyesinde yüzleşme’sini ve arınma’sını gerçekleştirebilmesi, aklın ve ilmin ışığında Kur’an’ın yaşayan-diri bir kitap olduğunun idrakine varması ve samimi  bir yönelişle  Kur’an’ı,  yaşamında rehber kılması, dirilişi’ni getirdiğinde; umulan diriliş silsilesi ile uyum’a geçilebilmesi hepimizin  duası’dır. Allah, yar ve yardımcımız olsun diye dualarımızı ederken; Sezai Karakoç’u hürmetlerimize yad ederiz. Ruhu şad olsun. Çok sevdiği gül kokuları içinde olsun… vesselam. Sosyolog Dr. Aylin Karahasan

Etiketler:
selyus