Babil Krallığı Filistin bölgesini işgal ettiğinde Yahudileri Babil’e (Irak) sürgün ediyor ve kutsal tapınağı yıkıyor.

İranlılar Babil Krallığını yıktığında (M.Ö 539), Yahudilere Filistin’e dönme izni ve tapınaklarını tekrar yapma izni veriyor. Tevrat bu dönemde kitap olarak ortaya çıkıyor.

Roma İmparatorluğu 67 senesinde Kudüs’ü yağmaladığında tapınağı yıktı ve Yahudileri sürgün etti.

Dünyanın bir çok yerine dağılan Yahudiler uzun süre toparlanamadı veya toparlanmadılar.

Kanuni dönemimde Yasef Nassi, Yahudi devletini tekrar kurma faaliyetlerini başlattı. 1561’de Filistin’de bulunan Tiberias şehri için Kanuni Sultan Süleyman’dan imtiyaz aldı. Böylece Siyonizmin temeli atılmış oldu.

Yıllar sonra 1897’de İsviçre’nin Basel şehrinde 1. Siyonizm kongresi toplandı. Amaç Filistin topraklarında bir Yahudi devleti kurmak. İngiltere, Almanya, Rusya, ABD… gibi devletler bu fikre destek verdi.

Doğu Avrupa’da yaklaşık 5 milyon Yahudi yaşıyordu. Bunun 3,5 milyonu Rusya topraklarında idi. Bu yüzden Yahudilerden kurtulmak için özellikle Almanya ve Rusya Yahudilerin Filistin’e göç etmesi ve devlet kurması için destek verdiler.

Rus Çarı Yahudilere çok baskı yapıyor, rahat bırakmıyordu. Çara karşı bir ihtilal (bolşevik ihtilali 1917) hazırlığı başlayınca bir Yahudi bankası ihtilali finanse etti.

Yahudilere destek olan devletlerin bir amacıda kendi kontrollerinde bir Yahudi devleti olursa Orta Doğu’da ve özellikle Süveyş kanalı üzerinde kontrol sağlamak daha kolay olacaktı.

1917’de İngiltere dışişleri bakanı Balfour’un Rothschild’e yazdığı mektup ile Yahudilere Filistin’e yerleşme izni verilmiş oluyordu. Böylece Yahudi yerleşimine açılan Filistin’de Yahudi devletinin temelleri atılmış oldu.

Osmanlının son dönemi ve Cumhuriyetin ilk yıllarında ülkemizde faaliyet gösteren Siyonist Yahudilerin bunda çok büyük etkileri oldu. Kim di bunlar: Hayim Nahum, Emanuel Karasso, Theodor Herzl, Moiz Kohen (Tekin Alp).

Ve 1948’de Filistin’de Yahudi devleti (İsrail) kuruldu.

NOT:

Siyonizm, Filistin’de Yahudiler için yeniden bir vatan kurulmasına destek veren uluslararası Yahudi siyasi hareketidir. Söz konusu alan, Tevrat’ta bahsi geçen ve İsrail Diyarı adı verilen topraklardır.