Volkan ÖZTÜRK

Dünden Bugüne

Şirketler kazanıyor sen kaybediyorsun

Aşağıdaki makale Boston Globe’den Teresa ile The Guardian’dan ekonomist Robert ayrı ayrı yazdığı makalelerin birleştirilmiş kısa bir özeti.

Bizlerin yıllardır anlattığı bazı meseleleri küresel medyanın kenarından köşesinden seslendirmeye başlaması azıcık dahi olsa ümit veriyor.

Ekonomist Robert Rich ise enflasyonun arkasında ücretler değil, kurumsal açgözlülük var diyor ekliyor, ‘fiyat kontrollerinin zamanı geldi.’

Şirketler, fiyatlarını daha da yükseltmek için artan maliyetleri bahane ederek rekor karlar elde etti

Temel ekonomik sorun kar-fiyat enflasyonudur. Firmaların fiyatlarını artan maliyetlerinin üzerine çıkarmalarından kaynaklanmaktadır.

Şirketler, artan bu maliyetleri – malzeme, bileşen ve işçilik – fiyatlarını daha da yükseltmek için bahane olarak kullanıyor ve bu da daha büyük karlarla sonuçlanıyor. Bu nedenle şirket kârları, yarım yüzyılı aşkın süredir görülmeyen seviyelere yakın.

Şirketler, çok az rekabetle karşı karşıya kaldıkları için müşteri kaybetmeden fiyatları yükseltme gücüne sahiptir. 1980’lerden bu yana, tüm Amerikan endüstrilerinin üçte ikisi daha yoğun hale geldi.

Marketler: Sadece dört şirket tüm et ve kümes hayvanı işlemenin yüzde 85’ini kontrol ediyor. Ülkenin tohumluk mısırının çoğunun fiyatını sadece bir şirket belirliyor. Sadece iki dev firma tüketici ürünlerine hükmediyor.

İlaç pazarlama: Sadece 5 dev şirketten oluşuyor.

Hava yolculuğu: Havayolu endüstrisi, 1980’de 12 taşıyıcıdan bugün sadece dörde çıktı.

Bankacılık: Wall Street, mevduatlara ödedikleri faiz ile kredilerden aldıkları faiz arasındaki farklar üzerinden rekor kârlar elde ederek beş dev bankada birleşti.

Genişbant: Üç dev kablo şirketi hakim.

Otomobil bayileri, otomobillerin perakende fiyatlarını yükseltirken rekor kar elde ediyor.

Procter & Gamble, çocuk bezi ve tuvalet kağıdı gibi temel ihtiyaç maddelerinin fiyatlarını yükselttiğinde, Kimberly-Clark fiyatları düşürmez. Bunun yerine fiyatları da yükseltiyor. Tüketici ne yapacak, bebeklerinin poposuna havlu mu saracak?

Pepsi’nin geçen yıl fiyatları artırmasından kısa bir süre sonra, tek büyük rakibi olan Coca-Cola da aynı şeyi yaptı.

ABD Temsilciler Meclisi Ekonomik ve Tüketici Politikası Alt Komitesi, bazı şirketlerin rekor kar elde edebilmek için nasıl saçma fiyat artışları yaptığını açıklayan bir analiz yayınladı .

Daha da kötüsü, yatırımcılarla yaptıkları kazanç çağrılarında, enflasyonu fiyatları mantıksız bir şekilde yükseltmek için bir örtü olarak kullandıklarını ve asla düşürmediklerini açıkça kabul ediyorlar.

Raporda utanmadan söylüyorlar:

Kroger: Bizim işimizde biraz enflasyon her zaman iyidir.”

Autozone: “Enflasyon yükseldikçe… fiyatlandırmamız da hareketlendi. Enflasyon, perakende fiyatlandırma açısından gördüğümüz kadarıyla biraz dostumuz oldu.

HB Fuller (Endüstriyel yapıştırıcılar üretiyorlar): Bu artışların arka ucunda fiyatları düşürmüyoruz.’

Gaz fiyatları düşmeye başladı, ancak büyük petrol hala pompadaki fiyatları ham petrolün maliyetinden çok daha fazla yükseltme gücüne sahip. Vb.

Rich, cesur bir antitröst yaptırımı esas alınmalı çağrısında bulunuyor:

‘Güvenilir antitröst yaptırımı tehdidi bile şirketleri, fiyatları maliyetlerinden daha fazla yükseltmekten caydırabilir. Bir beklenmedik kar vergisi de yardımcı olabilir. Bu, üretici fiyat endeksinin tüketim malları üretme maliyetlerini aşan fiyat artışları için geçici bir vergi olacaktır.’ vs.

Şu anda yaşadığımız enflasyon, aşırı işçi gücünden elde edilen ücret kazançlarından kaynaklanmıyor. Aşırı şirket gücünden elde edilen kar kazançlarından kaynaklanmaktadır. Kontrol edilmesi gereken ücretler değil, kârlardır.

Evet, geldiğimiz nokta gösteriyor ki, tek başımıza bir hiçiz. Ve ne yaparsak yapalım, yöneticilerin aldıkları kararlar ile cebimizde para eksilmeye devam ediyor. Üzücü olan, büyük çoğunluk hala birilerinin bizleri gelip kurtaracağı inancıyla hayatlarına devam ediyor oluşu…’’ (Teresa, R. Rich. RAP)

İlginizi çekebilir

BÜYÜME SEKTEYE UĞRAMADI

BÜYÜME SEKTEYE UĞRAMADI

selyus